Nauczyciele akademiccy zatrudnieni na wyższej uczelni posiadają stopnie i tytuły naukowe, które podaje się przed ich nazwiskami, a jednocześnie pracują na różnych stanowiskach. Tworzy to pewną mozaikę tytułów, stopni naukowych i stanowisk, w której osoby spoza środowiska akademickiego czasami nie do końca się orientują. Spróbujmy zatem to wyjaśnić, gdyż wypada zwracać się do swojego nauczyciela w sposób przyjęty w środowisku akademickim.

Zacznijmy od tytułów. Absolwent jednolitych studiów magisterskich, bądź studiów II stopnia uzyskuje tytuł magistra, po studiach licencjackich - licencjata, a po studiach inżynierskich - inżyniera. Są to tytuły potwierdzające uzyskanie kwalifikacji zawodowych.

Polskie ustawodawstwo przewiduje możliwość uzyskania dwóch, nadawanych kolejno, stopni naukowych (po uprzednim zdobyciu tytułu zawodowego magistra): doktora nauk i doktora habilitowanego nauk. Po przygotowaniu i publicznej obronie pracy doktorskiej można uzyskać pierwszy z nich. Wyższym stopniem jest stopień doktora habilitowanego, który można uzyskać w oparciu o dorobek naukowy i rozprawę habilitacyjną.

Jest jeszcze tytuł naukowy profesora. Ten nadawany jest na podstawie dorobku naukowego, dydaktycznego i organizacyjnego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Pracowników naukowych, którzy posiadają tytuł profesora bądź stopień doktora habilitowanego określa się mianem samodzielnych pracowników naukowych. Mają oni prawa w zakresie promowania doktorów, recenzowania dorobku kandydatów do tytułu naukowego i stopni naukowych, pełnienia funkcji w jednostkach organizacyjnych uczelni, prowadzenia wyższych form zajęć dydaktycznych (wykłady, seminaria) itp.

Jaki to wszystko ma sens? Nauczyciele akademiccy zajmują się nie tylko prowadzeniem zajęć dydaktycznych. Muszą także prowadzić badania naukowe oraz publikować ich wyniki. Osiągnięcia w tym zakresie są potwierdzane stopniami naukowymi i tytułem naukowym.

Każdy nauczyciel akademicki, z reguły w zależności od posiadanego tytułu lub stopnia naukowego, może być zatrudniony na określonym stanowisku. W Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Zamościu występują następujące stanowiska: profesora, wykładowcy, starszego wykładowcy i asystenta. Na stanowisku profesora oprócz profesorów tytularnych mogą być zatrudnieni doktorzy habilitowani. Wykładowcami i starszymi wykładowcami są z reguły doktorzy. Asystenci muszą natomiast uzyskać co najmniej tytuł zawodowy magistra.

Z wiedzy tej nie zdaje się egzaminu, lecz wypada, aby stosownie zwracać się do każdego pracownika naukowego zgodnie z jego tytułem bądź stopniem naukowym. Do wszystkich profesorów: "profesorze", pracowników naukowych ze stopniem doktora: "doktorze", a asystentów: "magistrze".